Историја

Print Friendly, PDF & Email

O sarmatskim Srbima

O Srbima koji su naselili predele iza Kaspijskog mora i tu osnovali državu Serbanija, Bošković u svojoj “Istoriji sveta” kaže: “Herodot slovenska plemena između Dona i Dnjepra naziva drugim imenima a Ptolomej ih naziva Antima, Venetima ili Srbima, kao ograncima sarmatskog naroda”. Rus Ilovejski smatra da su to sve bili Srbi. A u vezi iranskih Skita istorijski je uvrđeno da su oni u te sarmatske krajeve provalili 300 godina pre Hrista. Kako je Herodot živeo 450. godina pre Hrista otuda je logično što je Srbe nazivao Skitima. Prokopije iz Cezarije pisao je pre četrnaest vekova da su između Kaspijskog i Azovskog mora živeli Huno-Sibiri. Dokazano je da su Hune potisli Kinezi i u tim zemljama osvojili srpske kraljevine, te Srbe naterali da se odatle sele zajedno sa Hunima na zapad Evrope. Prokopije o Hunima piše kao o praocima Mađara. Joan Tomka Saski piše da je u zemlji između Kavkaza i Dona bila zemlja Serbanija, u kojoj su se posle hiljadugodišnjeg kretanja nastanili Srbi, na svom putu iz Indije. Ti Srbi zvali su se još i Brđanima, a njihov prvi starešina zvao se Gospodin i često je pod svojom kontrolom imao više stotina hiljada konjanika. Rimsko-grčki istoričar Strabon pisao je 70. godine pre n.e.: “U zapadnoj Aziji žive Srbi Brđani. Oblak, car Srba, poslao je kralju Farnaku dvadeset hiljada konjanika, a Gospodin, vladar Brđana, poslao mu je dvesta hiljada”. Strabon kaže da su se ti isti Srbi nalazili na tom prostoru preko 400 godina, sve dok ih Huni nisu proterali u Evropu. Grčki istoričar Teofan piše: “Prve godine vladanja cara Justinijana (520. godine n.e) sto hiljada Huna-Sabira preselilo se pod vođstvom udovice njihovog vođe Rimljanima i nastanilo na Balkanskom poluostrvu”. O ovoj seobi pisao je i Šafarik, navodeći da su Srbi iza sebe ostavili reku Serpu, koja utiče u Volgu u moskovskoj guberniji sreza Serbuhov. Reka Serpa i danas teče kroz zemlju Kozaka, a na zapadnoj strani Kaspijskog mora postoji i danas predeo zvan Serbanija, sa gradićem Berđanska. Tamo je 1890-tih godina živeo Marko Đurašković, kome je car Aleksandar Treći poklonio imanje za stečene zasluge, a njegov brat Filip služio je kao telohranitelj Kralja Nikole.

Treća grana Srba, koja se na svom putu od Indije selila uz granice Kine, zaustavila se u današnjem Sibiru. Sačuvani su podaci o njihovim vladaocima Banu Janči, Ranku, Cicanu, koje su zapisali Kinezi u svojoj hronici. U Kineskoj hronici pisalo je o caru Tanči, koji je imao pet sinova, koji nakon očeve smrti izdele zemlju i time je potpuno oslabe. Kinezi su o caru Tanči pisali legende. Dokaz da su Srbi živeli sa Kinezima vidi se iz nekih reči u kineskom jeziku koje su istovetne sa srpskim. Takve su: madri – mudri; knig – knjiga; slon – slon; raj – raj itd. Ova grupa Srba, koja ostavi ime Sirbiriji (Sibiriji) preko Urala usmerila se dalje ka Evropi. Ali i pre njihovog dolaska Srbi su se već bili nastanili u predelima oko Baltičkog mora.

Kako navodi Sima Lukin-Lazić, veći narodi Evrope svoja porekla su vezivali za legende. Tako su Grke stvorili njihovi Bogovi na Olimpu, dok su Rimljani nastali od Romula, koga je othranila vučica. Srbi su, međutim, morali prepešačiti Aziju i Evropu i vekovno se boriti za opstanak. Na putu od Kine, preko Sibira, do Evrope, za čega im je trebalo desetine vekova, pali su pod ropstvo Huna. U svakom od tih ratova gotovo su bivali prepolovljeni. Srbima iz Sibirije pridružili su se Srbi iz Serbanije, pa su se seleći se na zapad jedni naselili oko reka Volge, Dona, Dnjepra i Dnjestra, dok su drugi zaposeli današnje oblasti Poljske i Galicije. Ta grupa Srba osnovala je tamošnju državu Belu Srbiju ili Bojku. Procene su da su se ta naseljavanja zbila 1.600 do 1.300 godina pre Hristovog rođenja. Bela Srbija zauzimala je prostore između Karpata i Visle. Oni koji su živeli po hrbatima, između Karpata i današnje Češke, nazvaše se Hrvati (od reči hrbati) i kasnije osnovaše svoju državu Belu Hrvatsku, ali i dalje zadržaše običaje i jezik srpski. Rajić je pisao: ” Srbi se naseliše iznad Crnoga mora u Sarmaciji evropskoj i nastavahu u Velikoj Srbiji”. I danas se severni sarmatski Srbi zovu Beli (Belorusi). Po grčkom istoričaru Halkokondilu, Tribali (Ilirski Srbi) su došli u ove krajeve iza Dunava, današnjih predela Rusije, kraja koji se zove Sarmacija i to su ostaci srpskog ogranka koje se iselilo u Ilirik. I danas u Galiciji živi malorusko pleme koje sebe naziva Bojki, isto kako su Srbi sebe zvali dok su živeli u Beloj Srbiji. Valtazar Bogišić za maloruse tvrdi da su najsličniji Srbima. On kaže da u taj narod spadaju slavni donski i zaporoški Kozaci. A za dokaz navodi pesmu “Devojka Ružici”, koja je toliko istovetna na srpskom i ukrajinskom da je oba naroda potpuno mogu razumeti na oba jezika.

Treći ogranak Srba, seleći se na zapad i sever Evrope otisao je najdalje, duž Baltičkog mora i reke Labe, gde su pre 3.300 godina osnovali Baltičku Srbiju, koja je dopirala čak do Danske. Ona plemena koja su tada zaposela današnju Češku i Nemačku osnovala su Veliku Srbiju. Stvorena je pre oko 2.700 godina. Ti Srbi prvi su se sukobili sa Germanima i dali im ime Nemci. Ti Srbi, opkoljeni sa svih strana, tokom vremena, iščezli su gotovo sasvim izuzev maloga dela u Saksonskoj oblasti i to su Lužički Srbi, koji su i do danas sačuvali svoj jezik i ime u Istočnoj Nemačkoj. Pre asimilacije Srbi su živeli u Pruskoj (Hanover i Brandenburg, tada Branibor). Rački je pisao da su pre Nemaca tu živeli Polabski Srbi: Ljutići, Ratari i Moračani. Maretić i Rački, oba Hrvata, navode Srbe Rujance koji su pod pritiskom Nemaca najpre iselili u Makedoniju, a odatle ih je car Justinijan prebacio u Malu Aziju. Ovi Rujanci, baltički polabski Srbi, bili su ugledan narod i imali su hram boga Svetovida u gradu Arkoni, imali su svoga cara i utvrđene gradove. Nemci su ih zvali Ljutice, kao hrabre i žestoke. Rimskogalski pisac Vibius Sekvester navodi da su u njegovo doba, pre više od petnaest vekova, svi polabski Sloveni nazivali sebe Serbeti. U hronici sačuvanoj u Minhenu citira se da su Srbi bili tako veliko carstvo da su od njih postali svi slovenski narodi. Rački i Maretić se slažu o postanku slovenskih imena tek u šestom veku nove ere. A Rimljani i Grci su još preko dve hiljade godina na Baltičkom moru našli narode Vende ili Srbe. Srpski istoričar Miloš Milojević kaže: “Grupa Srba koja je od kitajske imperije došla preko Sibira u Evropu nastanila se u današnjoj Nemačkoj, Francuskoj, Holandiji, a deo čak prešao u Englesku, gde su iščezli među anglosaksoncima, ostavivši mnoga imena reka, sela i gradova čisto srpskog jezičkog porekla”. Nađeni su tragovi da su Srbi doprli čak do Švedske, o čemu svedoči zvanična titula švedskog kralja, u to vreme je bio zajednički kralj švedski, norveški i vendski. Rus Gilferding i Nemac Helmhold pišu da su Srbi u Baltičkoj Srbiji imali svoga cara i to pre više od tri hiljade godina, znači trinaest vekova pre Hristovog rođenja. Šafarik ukazuje na poreklo sadašnjih Srba iz Velike Srbije (Sebrani spisi I-43), gde katolički biskup Dubrava kaže: “Srbi osvojiše Gornju i Donju Lužicu i uzeše ime Lužičani”. Rajić opisuje borbe najsevernijih i najzapadnijih Srba sa Saksoncima, gde Saksoncima ubise 53.000 vojnika, a u drugom ratu ubiše danskog kralja. Proslavljeni srpski vojskovođa bio je Zvjezdodrag, a zatim Beoslav, koji je ratovao sa Francuzima. Ti Srbi ratovali su i sa Karlom Velikim i unistili im 32.000 vojnika. Iza toga, boriše se opet sa Dancima, gde pogibe kralj Danske i pobediše Srbi u Jitlandu. Tada dođe do razdora među Srbima, što ih je koštalo opstanka kao i uvek. Jedni Srbi pomagali su Franke, a drugi Saksonce i Dance. Kada su 772. godine Srbi ratovali zajedno sa Karlom Velikim protiv Saksonaca, Srbi Ljutići prodrli su u Bodrićke krajeve i opljačkali ih. Karlo Veliki sa vojskom Srba Bodrića 789. godine pod vođstvom kneza Vučana pređe Labu u zemlju Ljutića, sve popali i opustoši i prisili vojvodu Ljutića na pokornost. Posle kneza Vučana dođe knez Draško, a zatim knez Slavomir, koji su svi bili verni Karlu Velikom. Godine 808. Ljutići udare na Bodriće i popale im zemlju, a 812. Karlo Veliki zajedno sa Bodrićima opet pokori Ljutiće. Tokom tih dugih borbi nepotrebno su svi iskrvarili, da bi 30 godina kasnije, 840. godine složili Ljutiće i Bodriće da zajedno udare na Ludovika i nanesu mu velike gubitke. Te borbe Srba i Saksonaca nastavljane su 927., pa 937., 955. i 1000. godine, nepotrebno se međusobno unistavajući. Ratovi su nastavljani sve do kraja 12. veka, dok konačno Nemci ne nastaniše srpske opustošene zemlje i preživelo stanovništvo germanizovaše. Za istoriju ostade samo malo ostrvo Lužičkih Srba kao uspomena na stare vekove i slave. Nemac dr. A. Hefner, povodom serije “Traganje za korenima Srba” piše o potonulom gradu Vineti, kao nekada najvećem gradu Evrope, koji je bio ponos lepote i naziva ga “Atlantidom severa” i “Slovenskim Amsterdamom”. I sada ribari nerado bacaju mreže u tom delu Severnoga mora, jer im se čini da iz zelenih dubina dopiru zvuci crkvenih zvona i dečiji plač, sa žagorom ljudi na trgovima. Ceni se da danas živi svega oko 300.000 Lužičkih Srba, a Nemci ih zovu Lužičanima ili Vendima. Oni sami za sebe govore da su Srbi. U Gornjoj Lužici kažu; “Sim Serb – Srbin sam”, a u Donjoj Lužici kažu: “Sam serpski – ja sam srpski”. Imaju čak i svoju himnu “Hišće Serbstvo nezhubljene – srpstvo još nije izgubljeno”.

Smrću poslednjeg kneza Pribislava Srbi su izgubili svoju slobodu 1134. godine. U petnaestom veku varoši su im već postale nemačke, a sela u 18. veku. Tako je nestao jedan dobar narod, koji je tu živeo hiljadupetstotina godina pre Nemaca.

Čehoslovaci dovode svoje prvo postojanje od kralja Sama ili Samka, ili Svevlada, koji je u sedmom veku osnovao Moravsko carstvo. Francuski pisac Fredegar, savremenik Samkov, naziva Samka srpskim kraljem. On u svojoj hronici kaže da je srodnik Samkov, knez Lužičkih Srba, Dervan presao na stranu Svevlada. Od Češkog istoričara Polackog ostao je zapis da se za njihovo ime čulo tek dve stotine godina kasnije, kada su se organizovali kao narod u devetom veku sa moravskim carstvom koje je stvorio njihov vladar Svetopuk.

Razlozi srpske propasti, pored vojničke, su naivnost i dobroćudnost (bolećivost) i hrišćanska vera. Srbi su dozvoljavali Jevrejima i Nemcima useljavanje u njihove krajeve i trgovinu, knezovi su ih primali na svoje dvorove što ih je koštalo asimilacije. Srbi su od svih slovenskih naroda bili najodaniji svojoj veri i svom Bogu Svetovidu. To ukazuje da su Baltički i Balkanski Srbi istog porekla. Srbi su jedini slovenski narod koji veruje u kućne zaštitnike, svece i Krsne slave. Srpska reč Slava potiče od vedskih vremena a označava odavanje nejvećih počasti svecu zaštitniku porodice i ognjišta. Hiljadugodišnji je običaj da Samo Srbi Slavu Slave. A čini se da i to može biti osnov za nastanak reči Sloven.

Dosta je napisano i o poreklu Nemaca od Pruskih Srba, čemu se protive neki istoričari dok drugi to potenciraju. Slavni kancelar Oto Bizmark često je pričao u svom dnevniku da njegova baba nije znala ni jedne nemačke reči vec samo sorabski (srpski). U 17. veku Lajbnic je rekao ruskom caru Petru Velikom: “Naše je poreklo isto, oba smo Sloveni”, a za Lajbnica rektor Velike Srpske škole Nešić kaže: “On je čedo junačkog srpskog naroda, čiji je jedan deo pre 12 vekova ostavio te krajeve i doselio se na Balkan”.
Naseljavanje Srba na Balkan

Pre tri hiljade godina, hiljadu godina pre Hrista, grana prastarog srpskog stabla koja se uputila ka jugu naselila je današnje predele Austrije, Kranjske, Hrvatske, Slovenije i Ugarske, gde su osnovali Panonsku Srbiju. Od Srba u Bojci jedno pleme nazvano, Spori ili Anti, seleći se proslo je pored Karpata i naselilo Dačiju. Kasnije su prešli Dunav i naselili Srem, Slavoniju, Hrvatsku do Siska, Podravinu i Zapadnu Ugarsku do Komornog, a na jug do Titela. Panonija se delila na gornju i donju Meziju (grčki i rimski naziv za deo Srbije od Drine do Crnog mora), a Dačija prostirala od Tise do Crnoga mora, južne Ugarske, Banata i Rumunije. Zatim su naselili predele sadašnje Srbije. Prema tome, Srbi u današnjoj postojbini nisu samo od sedmoga veka nove ere, već od davno pre Hristovog rođenja. To je rekapitulirao istoričar Stojan Bošković u svojoj “Istoriji sveta” rekavši: “Po starini vremena na prvo mesto dolaze Srbi ili Anti, koji su tu stanovali davno pre rođenja Hristovog i Sloveni u ovim krajevima su

Tek u trećem veku nove ere, rimski car Trojan naselio je u ovim krajevima svoje veterane koji su se izmešali sa Srbima. Od te mešavine nastao je rumunski narod. Po Srbima Seberanima grad Turnu Severin je dobio ime. U Rumuniji su poznata srpska plemena Dragašani, Radovan, Gradište, Staniševci, Sokola. U petom veku nove ere, kan Bajan pozove Srbe na predaju, ali dački knez Dobrota to odbije. Bajan ih ostavi neko vreme na miru, ali nešto kasnije padoše pod vlast Mongola, B’lgara. Otuda ovi Bugari nisu istoga porekla sa Bugarima srpsko-antskog porekla (slovenskog). Po Milojeviću, Bugari su se sukobili sa Srbima u Maloj Vlaskoj (današnji Banat). Srbi iz Dačije širili su se prema Jadranskom moru i gde god su se naseljavali nailazili su na srpsko stanovništvo, koje je u iste krajeve naseljeno još pre Aleksandra Velikog. Bugari, tursko-mongolskog porekla bili su dobri ratnici i kao takvi pokorili Srbe u Dačiji, dok su Bugari slovenskog porekla nazivali sebe Srbima i govorili staroslovenski. Od petog do devetog veka lepo su živeli sa Srbima, primali su srpski jezik i običaje a zadržavali bugarsko ime. Otuda i danas imaju srpska imena: Borisav, Vojin, Dragomir, Radomir itd. Istoričari su taj proces nazivali poslovljavanje. I francuski istoričar Leon Rousset pisao je 1882. godine da su Srbi i Bugari grane istovetnog starog srpskog naroda, a Car Dušan je sebe proglašavao carem Srba, Grka i Bugara. Mađarski istoričar dr. Sentklaraj pisao je da su se oko 650. godine slovenska plemena naselila duz Tise, Save, Drave i Dunava. Rački za to stanovništvo tvrdi da su to bili Srbi i Hrvati iz Bele Srbije. Tvrdi se da su se tim naseljavanjem Srbi sukobili sa Avarima, koje su isterali i nastanili Panoniju i Dalmaciju. Hrvati su se pretežno preselili u Dalmaciju, dok su Srbi ostali u Panoniji. Sam Maretić piše da je predeo između Drave, Save i Dunava bio srpski. Porfirogenet navodi da su i pre doseljavanja Avara u Panoniju tu živeli Srbi, koji su se nazivali Belim Srbima, a zemlju su zvali Bela Srbija. Konstantin Porfirogenet Slavoniju naziva Srpskom Slavonijom. A Gavrilo Vitković kaže da su Ugarsku nastanjivali Srbi davno pre dolaska Mađara. On kaže da su Srbi takođe nastanjivali Srem, Banat i Bačku u vreme doseljavanja Srba na Balkan u sedmom veku. Otuda se Srbi Bodrići smatraju praroditeljima današnjih Bačvana i Banatskih Srba. Kada su Srbi pod Arsenijem Čarnojevićem došli, hiljadu godina kasnije, oni su u stvari došli u stare srpske krajeve. Krajem šestoga veka Srbi iz Panonije kreću na zapad i zaposedaju Korušku, Štajersku, Kranjsku, Istru i Furlaniju, sve do Tirola, o čemu je pisao Rački i te krajeve nazivao Norik. A Nemci su to stanovništvo nazivali Vendima. Srbi su bili zaposeli Dalmaciju pa je Papa Grgur pisao poslanicu nadbiskupu u Solinu o svojoj zabrinutosti zbog srpskog dopiranja i do Italije.

Tragedija panonskih Srba počela je dolaskom Mađara u devetom veku. Bio je to narod bez znanja zemljoradnje i trgovine i bez prosvete i kulture. U svoj jezik primili su neke srpske reči. Tako i ime Pesta potiče od srpske reči Peć. Osnivač Mađarske države bio je Vojko, a sin mu se zvao Marko i pripadali su pravoslavnoj veri. Kasnije mu je rimski papa dao ime Stefan (Istvan). Poznati mađarski istoričar Petefi opisao je krunu Svetog Stefana rađenu u istočnjačkom stilu i ispisanu ćirilicom. Ćirilicom je ispisan i nadgrobni spomenik Stefanov.

Tragedija po srpski narod nastavlja se vekovima. U 19. veku Austrija je povela oštru kampanju protiv Južnih slovena, na svakom mestu i na svim nivoima, proglašavajući ih “nižom rasom”, što je imalo za posledicu stvaranja samouverenja kod germanskih zavojevača i gubljenje samopouzdanja kod napadnutih Srba. Srbi, mada nekada najmnogobrojniji i miroljubivi narod, nisu uspevali da se odupru zavojevačima, Nemcima sa zapada, Tatarima sa istoka i Turcima sa juga. Slične sudbine po srpsko življe nastavljaju se i tokom najnovijih događanja. Čak u enciklopediji Larus XX veka poručuje nam se da ćemo se spasiti samo kada se prekrstimo u katoličanstvo i priznamo papu. Zlobne li katoličke poruke?

Hrvat Rački, Rus Nestor i Poljak Surovjecki potvrdili su da su Srbi, Vendi, prastanovnici Evrope od početka istorijske ere. Ne zna se sa sigurnošću koliko hiljada godina su postojali u Indiji pre seoba, a na današnjim terenima su preko tri hiljade godina. Čeh Dalimil je pisao: “Srbi su došli iz Azije, nastanili su Balkansko poluostrvo uz more pa sve do Rima”. Šafarik čak nalazi Srbe u našim krajevima pre pet hiljada godina, znači tri hiljade godina pre Hristova rođenja. On kaže da su Srbi u ove krajeve došli 1.600 godina pre pojave Srba u Severnoj Evropi, a Mavro Orbini kaže da su došli iz Skandinavije 1460 godina pre Hristova rođenja.

Poznato je da su srpske vojvode ratovale sa Aleksandrom Velikim, da su predvodili Atiline Hune ka Rimu, a četiri stotine godina davali su najbolje vojskovođe turcima (Mahmud Paša Sokolović, Sulejman Paša, Omer Paša Latas). Srpska slabost je što su pitom i pomirljiv narod i lako se asimiliraju. Šafarik Srbe tretira kao južne evropljane. On kaže da su Srbi došli iz Indije, preko južne Azije, zaposeli Malu Aziju i Balkansko poluostrvo još tri hiljade godina pre Hristova rođenja. Kasnije dolazi do njihovog pomeranja do Rima, pa Lombardije i zatim u predele sadašnjih slovenskih zemalja. Njihovo desno krilo nastanilo se preko Save i Dunava u Dačiji i Panoniji. Ovim Srbima, mnogo kasnije dolaze Srbi sa severa od Baltika i Labe. Po Bonfiniju do pomeranja severnih Srba ka jugu došlo je usled njihovog potiskivanja od strane skandinavskih naroda. Dolaskom na Balkan oni su se sjedinili sa svojim sunarodnicima. Otuda je i Grk Halkokondil za Srbe rekao da su najstariji i najveći narod na svetu. Mavro Orbini takođe spominje da su Srbi gospodarili Azijom.

Srbi su na Balkanu primali hrišćanstvo još u doba Hristovo direktno od Svetog Pavla. Rosijskij Sinopsis citira da je Sveti Pavle poslao svoga učenika Andronika u Panoniju i Ilirik da krsti Slovene, a to su bili potonji Srbi. Srpski istoričari vladika Ružičić, Milojević i Srećković dokazuju da su te Srbe pokrstavali direktni Hristovi apostoli Pavle, Timotije, Andreja, Luka i Tadija, da su osnovali Panonsku episkopiju, a panonski episkop učestovao je na prvom saboru u prvom veku u Sirmijumu. To je bio lično Andronik učenik Svetog Pavla. Zato ruski letopisac Nestor piše da su Srbi seleći se u sedmom veku iz Bojke u Ugarsku, Srbiju, Makedoniju, Bosnu i Hercegovinu, Dalmaciju, Crnu Goru i Albaniju, došli ne u novu već u staru postojbinu, odakle su ih nekada potisnuli Kelti i Rimljani. Godine 520. prve godine vladavine Justinijanove, sto hiljada ratnika Sabira priključilo se Grcima. Savremenik iz tog perioda Menadar zapisao je da su ti Srbi u prvoj polovini šestoga veka pokorili celu Grčku i Tesaliju. Istoričari se slažu da su Srbi između šestog i sedmog veka “Sloveni” pokorili Grčku, Makedoniju, Epir i Albaniju. Iz tog doba svedoče imena mesta i reka, u Makedoniji: Srpčište, Srbovo, Srbica, Srbinovo, Srbince, Srbljani i u Grčkoj: Srbinovo, Bosna, Njeguši, Bistrica, Bojka. U doba cara Konstantina Porfirogeneta u Solunskoj Srbiji (južna Makedonija) nalazio se grad Serblia (sada Servia) koji su Rimljani zvali Serblia Inferior. Svoju samostalnost izgubili su 1018. godine odakle su Srbi posli sa Srbima iz Ilirije i Dalmacije, sa kojima su stvorili drugu Srbiju. Ova država je ojačala u 10. veku pod vlašću velikog župana Časlava. Posle njega na vlast dolaze Vojislav, Bodin pa Nemanja, koji su obnovili srpsko kraljevstvo, a o njima dovoljno pise savremena istorija.

Srbi koji su došli u Dalmatinske krajeve u petom veku sa Hunima zatekli su tamo Srbe starosedeoce. Ti Srbi starosedeoci u Boki, Dalmaciji i Albaniji porušili su grčke i rimske gradove i izgradili svoje. Tako su porušili Epidaurus i na njegovim ruševinama podigli Dubrovnik. Vizantijsko carstvo ponovo osvaja Dubrovnik u devetom veku ali ga srpski kraljevi Pavlimir i Bodin vraćaju i nakon toga u gradu izgrade tvrđavu Lovrijenac. Osnivačem Dubrovnika smatra se Ostroilo.

Pages: 1 2 3 4 5 6